Friday, October 24, 2008

જવાહરલાલ નહેરુને ઝોકું આવ્યું અને પાકિસ્તાન ફાવી ગયું



અમેરિકાના સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ જોન ફોસ્ટર ડલેસ વર્ષ 1953માં ભારતના તત્કાલિન વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુને નવી દિલ્હી મળવા આવ્યા હતા. તે સમયે અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે થોડા મતભેદ હતા અને તેને દૂર કરવા ડલાસ જવાહરલાલ સાથે ચર્ચા-વિચારણા કરવા ભારત આવ્યા હતા. જ્યારે તેમની વાતચીત ચાલતી હતા તે દરમિયાન જવાહરલાલને ઝોકું આવી ગયું અને તેઓ ઊંઘી ગયા. ડલાસને થોડી ક્ષણ પછી ખબર પડી કે જવાહરલાલ સૂઈ ગયા છે. તેમને લાગ્યું કે, ભારતના વડાપ્રધાનને ચર્ચા-વિચારણામાં કોઈ રસ નથી. તેમને માઠું લાગ્યું અને તેઓ ઊઠીને ચાલ્યા ગયા. ત્યારપછી થોડા જ સમયમાં અમેરિકાએ પાકિસ્તાનને શસ્ત્રસંરજામની મદદ કરવાનું વચન આપ્યું અને તે માટેની ગોઠવણ પણ કરી. અમેરિકા અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલી સમજૂતીનો જવાહરલાલે ઘણો વિરોધ કર્યો પણ તેનાથી પરિસ્થિતિમાં કોઈ ફેરફાર થયો નહીં.
તે પછી વર્ષ 1958માં મોરારાજી દેસાઈ જ્યારે પહેલી વખત અમેરિકા ગયા ત્યારે તેઓ ડલેસને મળ્યા. ત્યારે તેમને જાણવા મળ્યું કે જો જવાહરલાલજીએ ડલેસ સાથે સારી રીતે વાતચીત કરી હોત તો પરિસ્થિતિ કાંઈક જુદી હોત.

Thursday, October 9, 2008

અને લિંકનનું ખતરનાક સ્વપ્ન સાચું પુરવાર થયું




અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપ્રમુખની ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર થઈ ગયા હતા. અમેરિકનોએ અબ્રાહમ લિંકનને બીજી વખત દેશનું સુકાન સોંપ્યું હતું. પક્ષના કેન્દ્રીય કાર્યાલયમાં હંસી-ખુશી સાથે દિવસ પસાર કર્યા પછી અબ્રાહમ લિંકને વિજયી સ્મિત સાથે વ્હાઇટ હાઉસમાં પ્રવેશ કર્યો. તેઓ આરામ કરવા સોફા પર આડા પડ્યાં કે તેમની આંખો સામેની દિવાલ પર લાગેલા મોટા અરીસા પર સ્થિર થઈ ગઈ. તેમને અરીસામાં પોતાના બે ચહેરા દેખાયા. તેમાં એક ચહેરો અત્યંત પ્રફુલ્લિત હતો તો બીજો ચહેરો પીળો પડી ગયો હતો અને નિષ્પ્રાણ લાગતો હતો. આ જોઇને તેઓ ગભરાઈ ગયા. તેમણે ફરી વખત અરીસામાં જોયું તો બંને પ્રતિબિંબ ગાયબ થઈ ગયા હતા. તેમણે પોતાના ચહેરાના તેવા પ્રતિબિંબ પહેલા ઘણી વખત જોયા હતા અને જાણે કોઈ કહી રહ્યું હોય કે, 'રાષ્ટ્રપ્રમુખ પદના બીજો સમયગાળામાં તારી હત્યા થશે' તેવું અનુભવ્યું હતું.
આ વિશે માર્શલ હિલમેને જણાવ્યું હતું કે, જ્યારે પક્ષે લિંકનને રાષ્ટ્રપ્રમુખના પદ માટે ફરી પસંદ કર્યા ત્યારે તેમને તેમની હત્યા થશે તે વાતનો વિશ્વાસ થઈ ગયો હતો. તેમણે તેમની પસંદગીના સમાચારને ચૂપચાપ સાંભળ્યા હતા. તેમણે કોઈ આનંદ વ્યક્ત કર્યો નહોતો.
લિંકનને તેનાથી વધારે સ્પષ્ટ સંકત તો પોતાની હત્યાના એક મહિના પહેલાં જોયેલા સ્વપ્નમાં મળ્યો હતો. તેમણે આ સ્વપ્ન વિશે પોતાના અંગત મિત્રોના વાત પણ કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે, 'થોડા દિવસ પહેલાંની વાત છે. મેં સ્વપ્નમાં જોયું કે હું મારા કાર્યાલયમાં એકલો બેઠો હતો અને અચાનક રડવાનો અવાજ આવ્યો. તે ક્યાંથી આવે છે તે જાણવા હું બહાર નીકળ્યો અને વ્હાઇટ હાઉસના જુદાં જુદાં ઓરડામાં જોયું, પણ ક્યાંય કોઈ પણ નહોતું તેમ છતાં ધ્રૂસકેને ધ્રૂસકે રડવાનો અવાજ સતત આવતો હતો. ઓરડાઓની લાઇટ ચાલુ હતી. મારા મનમાં વિવિધ પ્રકારના વિચારો આવ્યા. છેવટે ફરતો ફરતો પૂર્વ દિશામાં સ્થિત ઓરડામાં ગયો તો મારી નજર ઓરડાની વચ્ચોવચ્ચ પડેલા એક મૃતદેહ પર પડી. તેની ચારે તરફ સશસ્ત્ર સૈનિકો ઊભા હતા. મૃતદેહનો ચહેરો સફેદ કપડાંથી ઢાંકી દેવાયો હતો. ચારેબાજુ લોકોની ભીડ જામી હતી. મેં એક સૈનિકને પૂછ્યું કે, 'કોનું મૃત્યુ થયું છે?' ત્યારે સૈનિકે જવા આપ્યો, 'આ આદરણીય રાષ્ટ્રપ્રમુખ લિંકનનો મૃતદેહ છે.' તે પછી લોકોમાં રોકકળ થવા લાગી અને મારી આંખો ખુલી ગઈ.'
14 એપ્રિલ, 1864ની સાંજે સાત વાગે લિંકનના વિશિષ્ટ સંરક્ષક ક્રંકે તેમની પાસેથી વિદાય લેતાં કહ્યું, 'આદરણીય રાષ્ટ્રપ્રમુખ! ગુડ નાઇટ!'
લિંકને જવાબ આપ્યો, 'ગુડ બાય!'
ક્રેંક ઘરે જતી વખતે વિચારતો હતો કે આજે પ્રમુખે 'ગુડ નાઇટ'ને બદલે 'ગુડ બાય' કેમ કહ્યું?
તેના પછી બરોબર ત્રણ કલાક પછી ક્રંકને જવાબ મળી ગયો હતો. લિંકનની બે ગાળી મારી હત્યા કરી દેવાઈ હતી.